อัญประกาศ (quotation marks)

๑. อัญประกาศคู่ หรือที่เรียกโดยทั่วไป ว่า “อัญประกาศ” (double quotation marks) ชื่อเครื่องหมายวรรคตอน รูปดังนี้ “ ” ประกอบด้วยอัญประกาศเปิดรูป “ และอัญประกาศปิด รูป ”
    มีหลักเกณฑ์การใช้ดังต่อไปนี้

    ๑. ใช้เพื่อแสดงว่าคำหรือข้อความนั้นเป็นคำพูด บทสนทนา หรือความนึกคิด
ตัวอย่าง
    (๑) มารดาสอนบุตรว่า “ลูกเอ๋ย ถ้าเจ้ารักแม่มากเท่าใด เจ้าจงพยายามให้คนอื่นเขารักเจ้ามากเท่านั้นเถิดลูก"
    (๒) "ความรักคืออะไร ?" คนหนึ่งถาม
          “ความรักก็คืออารมณ์ชนิดหนึ่ง เช่น เดียวกับความเกลียด ซึ่งไม่จำกัดจำนวนคนที่ถูกเกียดจะพร้อมกันทีเดียวหลายคนก็ได้แล้วแต่จะสะดวก” อีกคนหนึ่งตอบ.
    (๓) เขารำพึงอยู่ในใจว่า “ช่างโชคดีกระไรปานนั้น”.

    ๒. ใช้เพื่อแสดงว่าคำหรือข้อความนั้นคัดมาจากที่อื่น
ตัวอย่าง
    หนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้ให้บทนิยามคำ ระลึกไว้ว่า “ก.คิดถึงหรือนึกถึงเรื่องราวหรือเหตุการณ์ในอดีตได้ เช่น รำลึกถึงความหลัง, รำลึก ก็ว่า”.

    ๓. ใช้เพื่อเน้นความให้ชัดเจนขึ้น
ตัวอย่าง
    คำว่า “พ่อขุน” ประกอบไปด้วยคำว่า “ขุน” ซึ่งเป็นคำเรียกพระนามพระเจ้าแผ่นดินแคว้นเล็กๆ และคำว่า “พ่อ” ซึ่งแสดงว่าเป็นหัวหน้าของขุนในแคว้นต่างๆ เทียบได้กับคำว่า “แม่” ในคำแม่ทัพ ซึ่งความหมายว่าเป็นหัวหน้าของกองทัพ

    ๔. ใช้เพื่อเน้นคำหรือข้อความเพื่อให้รู้ว่าคำหรือข้อความนั้นเป็นสำนวนหรือเป็นภาษาปาก ซึ่งมีความผิดไปจากความหมายปรกติ
ตัวอย่าง
    เขาส่งลูกชายไป “ชุบตัว” ที่เมืองนอก

    ๕.ถ้าข้อความในเครื่องหมายอัญประกาศมีความยาวหลายย่อหน้า ให้ใส่เครื่องหมายอัญประกาศเปิดไว้ข้างหน้าแต่ละย่อหน้า ส่วนเครื่องหมายอัญประกาศปิดให้ใส่ไว้เฉพาะท้ายย่อหน้าสุดท้ายเท่านั้น
ตัวอย่าง
    ครั้งหนึ่งพระพุทธองค์ตรัสว่า
    "...ดูกรภิกษุทั้งหลาย สงสารนี้กำหนดที่สุดเบื้องต้นปลายไม่ได้ เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบท่องเที่ยวไปมาอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฎ ฯลฯ
    " ดูกรภิกษุทั้งหลาย ท่อนไม้ที่บุคคลโยนขึ้นไปบนอากาศ บางคราวก็ตกลงทางโคน บางคราวก็ตกลงทางขวาง บางคราวก็ตกลงทางปลาย แม้ฉันใด สัตว์ทั้งหลายผู้มีวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ท่องเที่ยวไปมาอยู่ ก็ฉันนั้นแล บางคราวก็จากโลกนี้ไปสู่ปรโลก บางคราวก็จากปรโลกมาสู่โลกนี้ ข้อนั้น เพราะเหตุไร เพราะว่า สงสารนี้กำหนดที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายไม่ได้...”.
    เครื่องหมาย “ อ่านว่า “อัญประกาศเปิด” และเครื่องหมาย ” อ่านว่า “อัญประกาศปิด”
    ถ้าข้อความในเครื่องหมายอัญประกาศมีความยาวหลายย่อหน้า
และใส่เครื่องหมายอัญประกาศเปิดไว้ทุกย่อหน้า ให้อ่าน “อัญประกาศเปิด” เฉพาะเมื่อเริ่มต้นข้อความเท่านั้น และอ่าน “อัญประกาศปิด” เมื่อจบข้อความ

๒. อัญประกาศเดี่ยว (single quotation marks) ชื่อเครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ ‘ ' ประกอบด้วย อัญประกาศเดี่ยวเปิด รูป ‘ และอัญประกาศเดี่ยวปิด รูป ’
    มีหลักเกณฑ์การใช้ดังต่อไปนี้
    ใช้แทนเครื่องหมายอัญประกาศคู่ในข้อความที่มีการใช้เครื่องหมายอัญประกาศคู่อยู่แล้ว
ตัวอย่าง
            อาจารย์ทิมสอนนายแดงผู้ศิษย์ว่า “นี่เจ้าแดง! เจ้าจงจำสุภาษิตว่า ‘เราก็จิตคิดดูเล่าเขาดีใจ ปลูกอื่นไยปลูกไมตรีดีกว่าพาล’ นี้ไว้ และถือตามนั้นด้วย เป็นหลักของเจ้าในการคบเพื่อน”

ที่มา : หลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนและเครื่องหมายอื่น ๆ ฯ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๗ (แก้ไขเพิ่มเติม) หน้า ๒๕-๒๗