สำนักงานราชบัณฑิตยสภา

191 สุทั ศน์ ยกส้าน วารสารราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๓๘ ฉบับที่ ๓ ก.ค.-ก.ย. ๒๕๕๖ มักท� ำให้นักการเมืองและนายทหารรู้สึกเบื่อหน่ายที่จะฟังเหตุผล เพราะคนเหล่านั้นต้องการการตัดสินใจ ทุกเรื่องอย่างรวดเร็ว ในที่สุด Bohr จึงต้องเขียนจดหมายเปิดผนึกถึงเลขาธิการขององค์การสหประชาชาติ เพื่อเตือนภัยอันตรายที่จะเกิดขึ้นเมื่อบรรดาประเทศมหาอ� ำนาจพากันแข่งขันกันสร้างและสะสมระเบิด ปรมาณู กับระเบิดไฮโดรเจนเพื่อป้องกัน “ตัว” ในที่ประชุมเรื่อง “Niels Bohr and the Evolution of Physics in the 20th Century” ที่ส� ำนักงาน ใหญ่ UNESCO ในกรุงปารีส เมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม ค.ศ. ๑๙๙๘ ผู้เข้าร่วมประชุมได้ฟังค� ำบรรยาย สดุดีการท� ำงานและความส� ำคัญของ Bohr ว่า เมื่อ Bohr เกิดใน ค.ศ. ๑๘๘๕ ไม่มีใครรู้ชัดว่าอะตอมมีจริง หรือไม่ และไม่มีใครรู้จักนิวเคลียสเลย แต่เมื่อโลกมี Bohr มนุษย์ก็เริ่มเข้าใจอะตอม Bohr ยังได้พัฒนา ทฤษฎีนิวเคลียส และบุกเบิกวิชาเวชศาสตร์นิวเคลียร์ด้วย อีกทั้งเป็นบุคคลแรกที่เสนอแนะให้นักการเมือง ทั้งฝ่ายตะวันตกและตะวันออกจัดประชุมสนทนากันในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ เพื่อหามาตรการ ควบคุมและป้องกันภัยที่จะเกิดจากสงครามปรมาณู Niles Bohr เกิดเมื่อวันที่ ๗ ตุลาคม ค.ศ. ๑๘๘๕ (ตรงกับรัชสมัยสมเด็จพระปิยมหาราช) ที่บ้าน เลขที่ ๑๔ ถนน Ved Stranden ใน Copenhagen ประเทศเดนมาร์ก บ้านที่เกิดเป็นบ้านของยาย Bohr มี พี่สาวชื่อ Jenny และน้องชายชื่อ Harald ซึ่งในเวลาต่อมาเป็นนักคณิตศาสตร์ที่มีชื่อเสียงโด่งดัง สมาชิก ครอบครัวนี้ทุกคนรักและสนิทสนมกันมาก บรรพบุรุษของ Niels Bohr มาจากชนชั้นสูง บิดาเป็นศาสตราจารย์ด้านสรีรวิทยาแห่ง มหาวิทยาลัย Copenhagen ผู้เคยได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ถึง ๒ ครั้ง ส่วน มารดามีเชื้อชาติยิวและมีญาติที่ท� ำธุรกิจธนาคาร ในวัยเด็ก Bohr เล่นฟุตบอลเก่ง ว่ายน�้ ำเร็ว เป็นนักสกีและนักแล่นเรือใบ เป็นคนแข็งแรง ที่สามารถใช้ขวานโค่นต้นไม้ได้อย่างง่ายดาย ซ่อมจักรยานเป็น สนใจวรรณกรรมและภาพศิลป์ มิได้เป็นคน ที่มีความทะเยอทะยาน มีความสามารถด้านคณิตศาสตร์กับฟิสิกส์ค่อนข้างมาก เก่งภาษาเดนมาร์ก แต่ไม่ ถนัดภาษาต่างประเทศ มีคราวหนึ่งที่ Bohr ต้องเข้าเฝ้าฯ กษัตริย์ Christian ที่ ๑๐ เนื่องในโอกาสที่ได้รับ โปรดเกล้าฯ ให้ด� ำรงต� ำแหน่งศาสตราจารย์ เมื่อ Bohr โค้งค� ำนับแล้ว กษัตริย์ได้ตรัสว่า พระองค์ดีพระทัย ที่ได้พบนักฟุตบอลผู้มีชื่อเสียง ซึ่ง Bohr ก็ได้ทูลตอบว่า พระองค์เข้าพระทัยผิดพระเจ้าข้า เพราะนักฟุตบอล ผู้มีชื่อเสียงคือน้องชายของข้าพเจ้า กษัตริย์ตกพระทัยเล็กน้อย เพราะตามราชประเพณี ห้ามใครคนใด โต้แย้งค� ำตรัสของกษัตริย์ท่ามกลางธารก� ำนัลอย่างเด็ดขาด ดังนั้น พระองค์จึงตรัสทักทาย Bohr ใหม่ แต่ ในที่สุด Bohr ก็ทูลว่า เขาก็เล่นฟุตบอลเหมือนกัน แต่มิได้มีชื่อเสียงในฐานะนักฟุตบอลมากเท่าน้องชาย ทันทีที่ได้ทรงทราบเรื่อง กษัตริย์ได้ตรัสว่า การเข้าเฝ้าฯ ได้สิ้นสุดแล้ว (“The audience is over.”) Bohr จึงถวายบังคมลา แล้วเดินถอยหลังลาตามโบราณราชประเพณี เมื่ออายุ ๑๘ ปี Bohr ได้เข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัย Copenhagen โดยเลือกฟิสิกส์เป็นวิชาเอก และ