วารสารปี-40-ฉบับที่-4-resize

เกริกเกียรติ พิพัฒน์เสรีธรรม 43 วารสารราชบัณฑิตยสภา ปีที่ ๔๐ ฉบับที่ ๔ ต.ค.-ธ.ค. ๒๕๕๘ อย่างเดียวย่อมไม่เป็นการยุติธรรมแก่ผู้เสียภาษี ถ้าหากเราพิจารณาถึงการลดช่องว่างและความเป็นธรรม ในสังคมแล้ว การเก็บภาษีมรดกนั้นมีข้อสนับสนุนที่มีน�้ ำหนักมากทีเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของ ประเทศไทย ทั้งนี้เพราะว่าในระบบภาษีของเรานั้น ภาษีส่วนใหญ่เป็นภาษีทางอ้อม ซึ่งผู้มีรายได้ต�่ ำต้องแบกรับ ภาระภาษีในอัตราที่สูงกว่าผู้มีรายได้สูงการเก็บภาษีจากทรัพย์สินนั้นมีน้อยมาก ดังนั้นการเก็บภาษีจากมรดก ย่อมจะช่วยให้ระบบภาษีของเรามีความเป็นธรรมมากขึ้น ๓.๒ ข้อพิจารณาในการเลือกเก็บภาษีมรดกแต่ละรูปแบบ รูปแบบของภาษีมรดกที่จัดเก็บอยู่ในปัจจุบัน มักจะมีการเลือกเก็บระหว่างภาษีกองมรดก กับภาษีการรับมรดก โดยปรกติแล้วมักจะเลือกเก็บแบบใดแบบหนึ่ง เช่น ในประเทศอังกฤษจะเลือกเก็บ ในรูปภาษีกองมรดก ส่วนในประเทศสวีเดนจะเก็บในรูปของภาษีการรับมรดก อย่างไรก็ตาม ภาษีมรดกที่เก็บ ในประเทศนั้นได้จัดเก็บทั้งสองรูปแบบพร้อมกัน ซึ่งจะได้กล่าวถึงในภายหลัง การที่ควรจะเลือกเก็บภาษีมรดกในรูปแบบใดนั้น มีข้อถกเถียงทางทฤษฎีบางประการ พอจะสรุปได้ดังนี้ ๑. ข้อพิจารณาเกี่ยวกับภาระของภาษี ถ้าพิจารณาภาระของภาษีแล้ว การเก็บภาษี จากกองมรดก ภาระของภาษีจะตกแก่กองมรดกนั้น ภาษีที่จัดเก็บนั้นจะไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับฐานะ ทางเศรษฐกิจของผู้เสียภาษี ผู้ที่ได้รับมรดกจากกองมรดกนั้นมากน้อยแค่ไหนต่างก็จะมีส่วนเสียภาษีด้วยกัน ทุกคน เพราะการเก็บภาษีจะท� ำให้ส่วนแบ่งของแต่ละคนเหลือน้อยลง ส่วนการเก็บภาษีการรับมรดกนั้น ภาระของภาษีจะมีความสัมพันธ์โดยตรงกับ ฐานะทางเศรษฐกิจของผู้เสียภาษีแต่ละคนกล่าวคือ ผู้ได้รับมรดกมากก็จะเสียภาษีมาก ส่วนผู้ที่ได้รับมรดกน้อย ก็จะเสียภาษีน้อย หรืออาจจะไม่ต้องเสียภาษีเลยก็ได้ ดังนั้น การเก็บภาษีจากการรับมรดกจึงให้ความเป็นธรรม มากกว่าการเก็บภาษีจากกองมรดก ๒. ข้อพิจารณาเกี่ยวกับความเป็นธรรม ถ้าพิจารณาถึงการสร้างความเสมอภาคหรือ ความเป็นธรรมในสังคมแล้ว การเก็บภาษีมรดกในรูปของภาษีการรับมรดกจะให้ความเป็นธรรมได้มากกว่า การเก็บภาษีกองมรดก ทั้งนี้ เพราะว่าการเก็บภาษีการรับมรดกนั้นจะเก็บภาษีตามจ� ำนวนมรดกที่ทายาท แต่ละคนได้รับ ความเป็นธรรมหรือความเสนอภาคจะมีมากขึ้น ถ้าหากอัตราภาษีที่จัดเก็บนั้น เป็นแบบก้าวหน้า กล่าวคือ ผู้ที่ได้รับมรดกน้อยจะเสียภาษีในอัตราต�่ ำ ส่วนผู้ที่ได้รับมรดกมากจะต้องเสียภาษี ในอัตราสูง วิธีการเก็บภาษีในอัตราก้าวหน้าดังกล่าวอาจจะช่วยให้เจ้าของทรัพย์สินหรือ เจ้าของมรดกกระจายมรดกของตนให้แก่ลูกหลานในลักษณะที่มีความเสมอภาคยิ่งขึ้น ในกรณีนี้จะท� ำให้รัฐบาล ได้รับรายได้จากการเก็บภาษีน้อยลง แต่ก็จะช่วยให้การกระจายทรัพย์สินมีความเสมอภาคมากขึ้น