วารสารปี-40-ฉบับที่-4-resize

เกริกเกียรติ พิพัฒน์เสรีธรรม 41 วารสารราชบัณฑิตยสภา ปีที่ ๔๐ ฉบับที่ ๔ ต.ค.-ธ.ค. ๒๕๕๘ ภาษีมรดกเมื่อตนได้ตายลง ดังนั้น บุคคลดังกล่าวอาจจะท� ำการสะสมทรัพย์สินด้วยการลดการท� ำงานของตนลง และหันมาใช้เวลาเพื่อพักผ่อนมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อคัดค้านดังกล่าวนั้นก็มีน�้ ำหนักน้อยในทางเป็นจริง ทั้งนี้ เพราะว่า การท� ำงานของแต่ละบุคคลนั้นมิได้ขึ้นอยู่กับภาษีเพียงอย่างเดียว แต่จะขึ้นอยู่กับเหตุผลอื่นที่มีความส� ำคัญ มากกว่าภาษี เช่น บุคคลต้องการท� ำงานเพื่อหาชื่อเสียง หรือต้องการแสวงหาอ� ำนาจ หรือเพื่อบรรลุความส� ำเร็จ ที่ต้องการในชีวิตของตน ดังนั้น ภาษีจึงเข้ามามีบทบาทต่อการตัดสินใจในการท� ำงานของบุคคลน้อยมาก แต่ถ้าหากเราสมมติให้ภาษีมีบทบาทส� ำคัญต่อการตัดสินใจในการท� ำงานของบุคคลแล้ว ภาษีมรดกก็จะมีอิทธิพล น้อยกว่าภาษีอื่น เช่น ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เป็นต้น ทั้งนี้ เพราะว่าผลกระทบของภาษีมรดกนั้นเป็นสิ่ง ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ส่วนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดานั้นจะเกิดผลในปัจจุบัน ดังนั้น ภาษีบุคคลย่อมมีอิทธิพล ต่อการตัดสินใจในการท� ำงานของบุคคลมากกว่าภาษีมรดก ในเรื่องของภาษีมรดกที่มีต่อการท� ำงานของบุคคลนั้น ถ้าหากพิจารณา ในมุมกลับแล้วก็อาจจะกล่าวได้ว่าภาษีมรดกจะช่วยให้บุคคลบางคนพยายามท� ำงานมากขึ้น หรือพยายาม ช่วยตนเองมากขึ้น สมมติว่าบุคคลที่ต้องการสะสมทรัพย์สมบัติให้บุตรหลานของตนเอง และรู้ว่าทรัพย์สมบัติ เหล่านั้นจะต้องถูกเก็บภาษีมรดก ดังนั้น ถ้าหากเขาต้องการให้ทายาทของตนได้รับทรัพย์สมบัติจ� ำนวนหนึ่ง ตนก็จะต้องท� ำการสะสมทรัพย์สมบัติมากขึ้นด้วยการท� ำงานมากขึ้น ส่วนบุคคลที่เป็นลูกหลานของเศรษฐีนั้น ถ้าหากรู้ตัวว่าตนจะไม่ได้รับมรดก จากพ่อแม่ หรือได้รับมรดกเป็นจ� ำนวนเล็กน้อยเนื่องจากถูกเก็บภาษีมรดก บุคคลเหล่านั้นก็อาจพยายามศึกษา หาความรู้และท� ำงานเพื่อช่วยเหลือตนเองมากขึ้น มากกว่าที่จะคอยตั้งหน้าตั้งตารับมรดกจากพ่อแม่ของตน (๓) ภาษีมรดกท� ำลายธุรกิจขนาดเล็ก ข้อคัดค้านการจัดเก็บภาษีมรดก ที่มีเหตุผลส� ำคัญอันหนึ่งก็คือภาษีมรดกท� ำลายธุรกิจขนาดเล็ก กล่าวคือภาษีมรดกที่รัฐจัดเก็บนั้นอาจจะท� ำให้ ธุรกิจขนาดเล็กบางแห่งต้องเลิกกิจการไป เนื่องจากต้องขายทรัพย์สินบางส่วนเพื่อน� ำเงินมาช� ำระภาษีมรดก ตัวอย่างเช่น ธุรกิจขนาดเล็กแห่งหนึ่งมีเงินทุนไม่มากนัก เมื่อเจ้าของธุรกิจตายลง รัฐบาลก็เก็บภาษีมรดก จากทายาทของธุรกิจนั้น ถ้าหากทายาทไม่มีเงินพอที่จะต้องเสียภาษี ก็อาจจะต้องขายทรัพย์สินบางอย่าง เพื่อน� ำเงินมาเสียภาษีให้แก่รัฐ ซึ่งอาจท� ำให้ธุรกิจขนาดเล็กดังกล่าวนั้นไม่สามารถด� ำเนินการต่อไปได้เนื่องจาก ขาดเงินทุน แล้วต้องเลิกกิจการไปในที่สุด อย่างไรก็ตาม ข้อบกพร่องดังกล่าวนั้นสามารถที่จะหลีกเลี่ยงได้ ถ้ารัฐบาล ก� ำหนดยกเว้นมรดกที่จะต้องเสียภาษีไว้เป็นจ� ำนวนสูงพอสมควร หรือก� ำหนดมาตรการให้มีการผ่อนช� ำระภาษี เป็นระยะเวลาที่ยาวนานพอสมควร (๔) ข้อยุ่งยากในการบริหารการจัดเก็บภาษี ข้อคัดค้านที่ส� ำคัญที่สุด ในการจัดเก็บภาษีมรดกก็คือภาษีมรดกมีข้อยุ่งยากในการบริหารจัดเก็บมาก และอาจก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรม ในการจัดเก็บภาษีดังกล่าว ข้อบกพร่องดังกล่าวนั้นพอจะสรุปได้โดยย่อดังนี้