วารสารปี-40-ฉบับที่-4-resize

การปนเปื้อนของสารตกค้างทางเภสัชกรรมคนและสัตว์ในแหล่งน�้ ำประเทศไทย 98 The Journal of the Royal Society of Thailand Volume 40 Number 4 Oct-Dec 2015 วัตถุประสงค์ ในประเทศไทย จากข้อมูลสถิติพบว่า คนไทยบริโภคยาแก้ปวดและยาฆ่าเชื้อโรคมากกว่าคนใน ประเทศยุโรปหรือประเทศที่พัฒนาแล้ว จากการส� ำรวจแหล่งน�้ ำส� ำคัญของประเทศไทยพบการปนเปื้อน สารตกค้างเภสัชกรรมสูงกว่าแหล่งน�้ ำในประเทศเหล่านี้ ซึ่งแปรผันตามปริมาณการบริโภคผลิตภัณฑ์เภสัชกรรม จากปัญหาดังกล่าว จึงควรมีการส� ำรวจเฝ้าระวังคุณภาพแหล่งน�้ ำผิวดินและใต้ดิน เพื่อลดการปนเปื้อนของ แหล่งน�้ ำจากสารตกค้างทางเภสัชกรรมของคนและสัตว์ วัตถุประสงค์งานวิจัยนี้เพื่อส� ำรวจการปนเปื้อนของ PPCPs ในน�้ ำเสียชุมชนและแหล่งน�้ ำผิวดิน เพื่อทราบชนิดและปริมาณการปนเปื้อนของ PPCPs ในประเทศไทย รวมถึงเสนอแนะเทคโนโลยีการบ� ำบัดที่เหมาะสมเพื่อการจัดการปัญหามลพิษทางน�้ ำอย่างยั่งยืน วิธีการวิจัย ในงานวิจัยนี้ ผู้วิจัยได้ส� ำรวจ PPCPs การปนเปื้อนในน�้ ำเสียชุมชนก่อนเข้าระบบน�้ ำเสียและน�้ ำ ที่ออกจากระบบบ� ำบัดของระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียอุตสาหกรรม ๒ แห่ง ระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียชุมชน ๑ แห่ง ระบบ บ� ำบัดน�้ ำเสียโรงพยาบาล ๑ แห่ง รวมไปถึงแหล่งน�้ ำผิวดิน การตรวจวิเคราะห์หาปริมาณ PPCPs ในการเก็บ ตัวอย่างน�้ ำเพื่อการวิเคราะห์ ผู้วิจัยได้รักษาสภาพตัวอย่างโดยเติม EDTA-Na 2 ปริมาณ ๑ กรัมต่อน�้ ำ ๑ ลิตร เพื่อป้องกันการย่อยสลายของ PPCPs จากจุลินทรีย์ ตัวอย่างจะเก็บรักษาในอุณหภูมิ ๔ องศาเซลเซียส และ ส่งห้องปฏิบัติการทันที หลังจากนั้นจะกรองตัวอย่างด้วยกระดาษกรอง Whatman GF/F เพื่อกรองตะกอน ขนาดใหญ่ออก (ขั้นตอนนี้ท� ำภายใน ๒๔ ชั่วโมงหลังจากการเก็บตัวอย่างและเก็บรักษาไว้ที่อุณหภูมิ ๔ องศา เซลเซียส) และเตรียมตัวอย่างด้วยวิธี Solid-Phase Extraction (SPE) โดยที่ PPCPs จะถูกสกัดโดย SPE cartridges (Oasis, HLB) และวิเคราะห์ด้วย Liquid Chromatography-Mass Spectrometry (LC-MS/MS) ผลการศึกษาวิจัย ระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียชุมชน และระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียจากโรงพยาบาล จากการติดตามตรวจสอบปริมาณสาร PPCPs จากระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียชุมชน และระบบบ� ำบัดน�้ ำเสีย จากโรงพยาบาล ตามที่ได้สรุปดังรูปที่ ๓ มีการตรวจพบ PPCPs โดยที่น�้ ำเสียจากโรงพยาบาลมีความเข้มข้น สูงกว่าน�้ ำเสียชุมชนเนื่องจากมีการใช้ผลิตภัณฑ์เภสัชกรรมในปริมาณมาก รวมทั้งระบบบ� ำบัดน�้ ำเสียทั่วไป ไม่สามารถย่อยสลายผลิตภัณท์เภสัชกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ท� ำให้ปริมาณ PPCPs ในน�้ ำที่ออกจากระบบ มีค่าใกล้เคียงกับน�้ ำเข้า ผลตามรายละเอียดต่อไปนี้